Ruim 5,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald voor een partner, ouder, kind of buur.1 MantelzorgNL noemt hen de mensen die de zorg overeind houden. Volgens de vereniging is het algemeen belang pas gediend als de balans voor mantelzorgers behouden blijft, want de rekening is veel hoger als die balans wegvalt.
Wat er op tafel ligt
Het kabinet wil huishoudelijke hulp per 1 januari 2029 uit de Wmo halen.2 Alleen voor de meest kwetsbare mensen zonder netwerk of geld blijft dan nog een mogelijkheid. Huishoudelijke hulp lijkt een bescheiden voorziening, maar het is een van de manieren waarop mantelzorgers tijd overhouden, overbelasting voorkomen en zorg kunnen combineren met werk en gezin. MantelzorgNL is daar kritisch over.3
Daar komt bij dat meerdere maatregelen samen zorgen voor een stapeling van kosten. Het gaat om een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo, een eigen bijdrage voor jeugdhulp en wijkverpleging, en een hoger eigen risico.4 Ook is de drempel voor een plek in een verpleeghuis via de Wlz hoger geworden, waardoor mensen langer thuis blijven wonen met hulp van hun naasten. Het kabinet werkt aan een Mantelzorgagenda 2027-20304 en wil respijtzorg in alle gemeenten beter toegankelijk maken,4 maar de druk verschuift naar de mensen die al zorgen: meer taken, meer regelwerk en hogere kosten.
Wat er op Prinsjesdag is bijgesteld
De begroting voor 2027 is op onderdelen milder dan het coalitieakkoord van januari. Het eigen risico stijgt volgend jaar alleen met de inflatie, van 385 naar 400 euro. De extra verhoging met 60 euro is uitgesteld naar 2028.4 Eerder aangekondigde bezuinigingen op de sociale zekerheid en de langdurige zorg zijn deels teruggedraaid of uitgesteld.4
Uitstel is geen afstel. Het kabinet houdt vast aan een eigen bijdrage voor jeugdhulp en wijkverpleging en aan het schrappen van huishoudelijke hulp per 2029.4 En omdat het kabinet nog voldoende steun in de Kamer nodig heeft, staat niet vast wat er van de plannen overblijft.
Wat dit betekent voor de mensen om wie het gaat
Achter de cijfers zitten gezinnen. De dochter die na haar werk nog een uur rijdt om haar moeder te helpen. De partner die ’s nachts wakker wordt omdat de ander onrustig is. De ouders van een volwassen kind met een beperking, die zich afvragen hoe lang ze dit zo volhouden. Voor hen betekent elke extra kostenpost en elke voorziening die verdwijnt dat er minder ruimte overblijft.
Waar een mantelzorgwoning kan helpen
Een mantelzorgwoning is geen oplossing voor alles en geen vervanging van professionele hulp. Voor sommige gezinnen verandert het wel de situatie wezenlijk:
- Nabijheid zonder inwonen. De zorgvrager woont op het eigen erf, met een eigen voordeur en eigen ritme. Dat scheelt reistijd voor de mantelzorger en zorgt dat hulp snel bij de hand is.
- Zelfstandigheid en privacy voor beide kanten. Beide partijen houden hun eigen leefruimte, wat de druk op de relatie kan verlichten.
- Langer in de eigen omgeving. Nu de weg naar een verpleeghuis smaller wordt, is thuis blijven voor veel gezinnen geen keuze maar een noodzaak. Een woning op het erf maakt dat haalbaar zonder dat één huis alles moet dragen.
- Meer rust voor de mantelzorger. Wie dichtbij woont hoeft minder te reizen en minder te regelen. Dat geeft ruimte voor werk, kinderen en herstel.
- Flexibel. Een mantelzorgwoning is bedoeld voor de periode dat de zorg nodig is. Als de situatie verandert, hoeft er geen permanente verhuizing of ingrijpende verbouwing te volgen.
Realistisch blijven
Een mantelzorgwoning past niet bij elke situatie, elk perceel of elk budget. De regels verschillen nu nog per gemeente, kijk daarom voor de huidige situatie naar het beleid in uw gemeente . Dat verandert naar verwachting per 1 januari 2027: dan komen er landelijke regels waarmee een mantelzorg- of familiewoning onder voorwaarden vergunningvrij kan worden geplaatst.5 Lees meer in ons artikel over de vergunningvrije familiewoning .
Kijk eerst naar wat de zorgsituatie vraagt en wat er op uw erf mogelijk is. Wat een woning kost en hoe u die kunt financieren, leest u onder financiering . Professionele hulp, respijtzorg en ondersteuning blijven nodig, want een woning op het erf haalt de zorgtaak zelf niet weg.
Overweegt u een mantelzorgwoning voor uzelf of een naaste? Wij denken graag mee over wat er op uw situatie past.
Bronnen 5
Sociaal en Cultureel Planbureau, Mantelzorg in beweging. Kerncijfers en trends 2014-2024 , mei 2026. ↩︎
Rijksoverheid, Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland , coalitieakkoord D66, VVD en CDA, januari 2026; Ministerie van VWS, Begroting 2027, memorie van toelichting, paragraaf 2.1 , september 2026. ↩︎
MantelzorgNL, Oproep aan Kamercommissie: heroverweeg schrappen huishoudelijke hulp uit de Wmo , mei 2026. ↩︎
Ministerie van VWS, Begroting 2027, memorie van toelichting, paragraaf 2.1 , september 2026. Zie ook Rijksoverheid, Prinsjesdag: zorg . ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎ ↩︎
Volkshuisvesting Nederland (BZK), Wet versterking regie volkshuisvesting: kortere procedures , juni 2026. ↩︎
